Shloka 56
उद्योगपर्व — अध्याय ५४: दुर्योधनस्य धृतराष्ट्रं प्रति बलप्रशंसन-युक्तः आश्वासनवादः
Duryodhana’s Reassurance and Force-Praise to Dhritarashtra
Devanagari script
तस्य शकक््त्योपगूढस्य कस्माज्जीवेद् धनंजय: । विजयो मे ध्रुवं राजन् फलं पाणाविवाहितम्,इस प्रकार उस अमोघ शक्तिसे सुरक्षित कर्णके सामने युद्धके लिये आकर अर्जुन कैसे जीवित रह सकते हैं? राजन! हाथपर रखे हुए फलकी भाँति विजयकी प्राप्ति तो मुझे अवश्य ही होगी
Translation
దుర్యోధనుడు అన్నాడు—ఆ అమోఘ శక్త్యస్త్రంతో రక్షితుడైన కర్ణుని ఎదుట యుద్ధానికి వచ్చి ధనంజయుడైన అర్జునుడు ఎలా జీవించగలడు? ఓ రాజా! చేతిలో పెట్టుకున్న ఫలం వలె విజయము నాకు నిశ్చయంగా లభిస్తుంది.
Word by Word
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शक्त्याby/with the शक्ति (weapon/power)
शक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
उपगूढस्यof (one) protected/covered/secured
उपगूढस्य:
Visheshana
TypeAdjective
Rootउपगूढ
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कस्मात्from what cause?/how?
कस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
जीवेत्could live/survive
जीवेत्:
TypeVerb
Rootजीव्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun (Proper)
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
विजयःvictory
विजयः:
Karta
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Nominative, Singular
मेmy/to me
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
ध्रुवम्certainly/firmly
ध्रुवम्:
TypeAdjective/Adverb
Rootध्रुव
FormNeuter, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun (Vocative)
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
फलम्fruit/result
फलम्:
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative, Singular
पाणौin/on the hand
पाणौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Locative, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आवाहितम्placed/brought (into the hand)
आवाहितम्:
TypeAdjective (PPP)
Rootआ-√वह्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes