Shloka 28
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
यदा गतोद्वाहमकूजनाक्षं सुवर्णतारं रथमुत्तमाश्वै: । दान्तैर्युक्ते सहदेवो5थिरूढ: शिरांसि राज्ञां क्षेप्स्यते मार्गणौचै:,जब सहदेव उत्तम जातिके सुशिक्षित घोड़ोंसे जुते हुए अपनी इच्छाके अनुकूल चलनेवाले तथा पहियोंकी धुरीसे तनिक भी आवाज न करनेवाले रथपर, जो अलातचक्रकी भाँति घूमनेके कारण सोनेके गोलाकार तारके समान प्रतीत होता है, आरूढ़ हो अपने बाणसमूहोंद्वारा विपक्षी राजाओंके मस्तक काट-काटकर गिराने लगेंगे और इस प्रकार महान् भयका वातावरण छा जानेपर रथपर बैठे हुए अस्त्रवेत्ता सहदेव समरभूमिमें डटे रहकर जब सभी दिशाओंमें शत्रुओंपर आक्रमण करेंगे, उस दशामें उन्हें देखकर धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके मनमें युद्धका परिणाम सोचकर महान् पश्चात्ताप होगा
sañjaya uvāca | yadā gatodvāham akūjanākṣaṃ suvarṇatāraṃ ratham uttamāśvaiḥ | dāntair yukte sahadevo 'thirūḍhaḥ śirāṃsi rājñāṃ kṣepsyate mārgaṇair ucchaiḥ ||
సంజయుడు పలికెను—ఉత్తమ జాతి, సుశిక్షిత, నియంత్రిత అశ్వములతో యుక్తమై, సారథి ఇష్టానుసారంగా సాగుచు, అక్షధ్వని లేనిదై, తిరుగుచున్నప్పుడు స్వర్ణవృత్తరేఖవలె మెరయుచున్న రథమును సహదేవుడు అధిరోహించి, పైకి బాణములను విసిరి విసిరి ప్రత్యర్థి రాజుల శిరస్సులను కోసి నేలకూల్చునప్పుడు; ఆ భయంకర ఘడియలో సమరభూమిలో స్థిరంగా నిలిచి అన్ని దిశలలో శత్రువులపై దాడి చేయుచున్న అతనిని చూచి, ధృతరాష్ట్రపుత్రుడు దుర్యోధనుడు యుద్ధఫలితమును తలచి ఘోర పశ్చాత్తాపమునకు లోనగును।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight of choosing war: when righteous and skilled warriors act decisively, the aggressor is forced to confront consequences. It hints that adharma-driven conflict culminates in fear and regret, even before the final defeat.
Sañjaya describes a vivid, almost prophetic battle scene: Sahadeva mounts a superb, silent-axled chariot drawn by disciplined horses and, with powerful archery, fells enemy kings. The description functions as a warning about the impending devastation and the psychological collapse (remorse) it will provoke in Duryodhana.