Shloka 18
यदा द्रष्टा भीमसेनेन नागान् निपातितान् गिरिकूटप्रकाशान् । कुम्भैरिवासृग्वमतो भिन्नकुम्भां- स्तदा युद्ध धार्तराष्ट्रोडन्वतप्स्यत्,जब भीमसेन पर्वताकार प्रतीत होनेवाले बड़े-बड़े गजराजोंको गदाके आघातसे उनका कुम्भस्थल विदीर्ण करके मार गिरायेंगे और वे मानो घड़ोंसे खून उँड़ेल रहे हों, इस प्रकार मस्तकसे रक्तकी धारा बहाने लगेंगे, उस समय दुर्योधन जब यह दृश्य देखेगा, तब उसे युद्ध छेड़नेके कारण बड़ा भारी पश्चात्ताप होगा
sañjaya uvāca | yadā draṣṭā bhīmasenena nāgān nipātitān girikūṭaprakāśān | kumbhair ivāsṛg vamato bhinnakumbhāṁs tadā yuddhe dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat ||
సంజయుడు పలికెను—దుర్యోధనుడు చూచునప్పుడు, భీమసేనుడు పర్వతశిఖరాలవలె మహాకాయమైన గజరాజులను నేలకూల్చి, వారి కుంభస్థలములు చీలిపోయి, రక్తము పగిలిన కుండల నుండి పొర్లినట్లు ప్రవహించుచుండగా—అప్పుడే యుద్ధమధ్యమున ధృతరాష్ట్రపుత్రునికి ఈ సంగ్రామమును రెచ్చగొట్టినందుకు దహించు పశ్చాత్తాపము కలుగును।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight of initiating unjust conflict: even the instigator may later be consumed by remorse when confronted with the real, gruesome consequences of war.
Sañjaya foretells a battlefield scene where Bhīma fells massive war-elephants, splitting their temples so blood streams out; seeing this carnage, Duryodhana (Dhārtarāṣṭra) is predicted to feel intense regret for having set the war in motion.