Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

कृष्णवर्त्मेंव ज्वलित: समिद्धो यथा दहेत्‌ कक्षमन्निर्निंदाघे । एवं दग्धा धार्तराष्ट्रस्य सेनां युधिष्ठिर: क्रोधदीप्तो<न्ववेक्ष्य,जैसे ग्रीष्म-ऋतुमें प्रजज्लित अग्नि सब ओरसे धधक उठती और घास-फूस एवं जंगलोंको जलाकर भस्म कर देती है, उसी प्रकार क्रोधसे तमतमाये हुए युधिष्ठिर दुर्योधनकी सेनाको अपने दृष्टिपातमात्रसे दग्ध कर देंगे

sañjaya uvāca | kṛṣṇavartmeva jvalitaḥ samiddho yathā dahet kakṣam agnir nidāghe | evaṃ dagdhā dhārtarāṣṭrasya senāṃ yudhiṣṭhiraḥ krodhadīpto 'nvavekṣya ||

సంజయుడు పలికెను—వేసవి దాహంలో నల్ల పొగ దారిని చూపుతూ పూర్తిగా రగిలిన అగ్ని ఎండిన గడ్డి, పొదలను దహించివేసినట్లే, క్రోధంతో జ్వలించే యుధిష్ఠిరుడు కేవలం తన దృష్టిపాతంతోనే ధృతరాష్ట్రుని సేనను దగ్ధం చేస్తాడు.

कृष्णवर्त्माblack-tracked (fire/smoke-marked)
कृष्णवर्त्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णवर्त्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ज्वलितःblazing
ज्वलितः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्वल्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
समिद्धःwell-kindled
समिद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-इध्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
दहेत्would burn
दहेत्:
TypeVerb
Rootदह्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कक्षम्thicket/brushwood
कक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootकक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
निन्दाघेin the heat of summer
निन्दाघे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिन्दाघ
FormMasculine, Locative, Singular
एवम्thus/in the same way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
दग्धाburnt (to be burnt)
दग्धा:
TypeVerb
Rootदह्
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
धार्तराष्ट्रस्यof Dhritarashtra’s (i.e., Duryodhana’s)
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधदीप्तःinflamed by anger
क्रोधदीप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोधदीप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्ववेक्ष्यhaving looked upon
अन्ववेक्ष्य:
TypeVerb
Rootअनु-आ-वीक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund)

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhṛtarāṣṭra (as 'Dhārtarāṣṭra')
K
Kaurava army (Dhārtarāṣṭrasya senā)
A
Agni (fire)
S
Summer heat (nidāgha)
D
Dry grass/thickets (kakṣa)