Shloka 15
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
सनत्युजात उवाच क्रोधादयो द्वादश यस्य दोषा- स्तथा नृशांसानि दशत्रि राजन् | धर्मादयो द्वादशैते पितृणां शास्त्रे गुणा ये विदिता द्विजानाम्
sanatsujāta uvāca |
krodhādayo dvādaśa yasya doṣās tathā nṛśaṃsāni daśa trī rājan |
dharmādayo dvādaśaite pitṝṇāṃ śāstre guṇā ye viditā dvijānām ||
సనత్సుజాతుడు పలికెను—ఓ రాజా! తపస్సుకు క్రోధాది పన్నెండు దోషములు ఉన్నాయి; అలాగే మనుష్యులలో నృశంసతకు పదమూడు రూపములు కనిపిస్తాయి. పితృశాస్త్రాలలో ద్విజులకు ధర్మాది పన్నెండు గుణములు ప్రసిద్ధమై, విదితమై ఉన్నాయి।
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta contrasts two moral lists: vices (doṣas) beginning with anger and virtues (guṇas) beginning with dharma, urging the listener—especially a ruler—to reject cruelty and cultivate the śāstrically approved virtues known among the initiated.
In the Udyoga Parva’s Sanatsujāta-upākhyāna, the sage instructs the king (Dhṛtarāṣṭra) on ethical discipline and right conduct, framing the coming political crisis through inner reform: mastering anger and cruelty and adhering to dharma-based virtues.