Shloka 20
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
सनत्युजात उवाच दोषो महानत्र विभेदयोगे हानादियोगेन भवन्ति नित्या: । तथास्य नाधिक्यमपैति किंचि- दनादियोगेन भवन्ति पुंस:
sanatsujāta uvāca | doṣo mahān atra vibheda-yoge hānādi-yogena bhavanti nityāḥ | tathāsya nādhikyam apaiti kiñcid anādi-yogena bhavanti puṃsaḥ ||
సనత్సుజాతుడు పలికెను—ఇక్కడ సంపూర్ణ భేదసిద్ధాంతాన్ని గట్టిగా పట్టుకుంటే మహాదోషం కలుగుతుంది; ఎందుకంటే హాని మొదలైన వాటి సంయోగమున ఆ స్థితులు నిత్యమైనవిగా కనిపించును. అయినా పురుషుని నిజమైన మహత్తు ఏమాత్రం తగ్గదు; దేహధారులలో ఆ స్థితులు కేవలం అనాదిసంబంధం వలననే కలుగుతాయి.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta warns that asserting an absolute, final separation (vibheda) between the self and the highest reality leads to a serious doctrinal error. The changing states of loss, pleasure, and other conditions belong to the realm of beginningless association (anādi-yoga)—i.e., conditioned embodiment—while the self’s intrinsic excellence is not truly reduced.
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs Dhṛtarāṣṭra on spiritual knowledge. Here he addresses a metaphysical doubt about difference and identity, explaining that worldly afflictions seem persistent due to beginningless conditioning, yet they do not touch the essential greatness of the self.