Shloka 3
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
यस्योदकं मधुपर्क च गां च न मन्त्रवित् प्रतिगृह्नाति गेहे । लोभाद् भयादथ कार्पण्यतो वा तस्यानर्थ जीवितमाहुरार्या:,वेदवेत्ता ब्राह्मण जिसके घर दाताके लोभ, भय या कंजूसीके कारण जल, मधुपर्क और गौको नहीं स्वीकार करता, श्रेष्ठ पुरुषोंने उस गृहस्थका जीवन व्यर्थ बताया है
yasyodakaṁ madhuparkaṁ ca gāṁ ca na mantravit pratigṛhṇāti gehe | lobhād bhayād atha kārpaṇyato vā tasyānarthaṁ jīvitam āhur āryāḥ ||
విదురుడు అన్నాడు—దాత యొక్క లోభం, భయం లేదా కృపణత్వం వల్ల మంత్రవేత్త బ్రాహ్మణుడు ఏ ఇంట్లో నీరు, మధుపర్కం, గోవును స్వీకరించడంలేదో, ఆ గృహస్థుని జీవితం వ్యర్థమని ఆర్యులు చెప్పారు.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Proper hospitality and the honoring of worthy guests are central to household dharma; when greed, fear, or miserly poverty prevents the appropriate exchange of honor (offering and acceptance), life in the householder’s role is judged fruitless by the noble.
In Vidura’s ethical counsel during the Udyoga Parva, he states a norm of righteous social conduct: a learned brāhmaṇa should accept the standard tokens of welcome—water, madhuparka, and a cow—when offered; refusal driven by base motives signals a breakdown of dharmic order and renders the householder’s life ‘without purpose’ in the eyes of the wise.