Shloka 19
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
अपण्डितो वापि सुहृत् पण्डितो वाप्यनात्मवान् | भारत! जो मित्र न हो, मित्र होनेपर भी पण्डित न हो, पण्डित होनेपर भी जिसका मन वशमें न हो, वह अपनी गुप्त मन्त्रणा जाननेके योग्य नहीं है ।। १८ ह ।। नापरीक्ष्य महीपाल: कुर्यात् सचिवमात्मन:
apaṇḍito vāpi suhṛt paṇḍito vāpy anātmavān | bhārata! yo mitra na ho, mitra bhūtvāpi yo na paṇḍitaḥ, paṇḍito bhūtvāpi yasya mano na vaśe, sa svaguhya-mantraṇā-jñāne na yogyas tiṣṭhati || nāparīkṣya mahīpālaḥ kuryāt sacivam ātmanaḥ ||
భారతా! అవివేకి అయినవాడు—స్నేహితుడైనా సరే; మిత్రుడని చెప్పుకున్నా నిజమైన మిత్రుడు కానివాడు; సన్నిహితుడైనా పండితుడు కానివాడు; పండితుడైనా ఆత్మసంయమం లేనివాడు—ఇలాంటి వానికి గూఢమంత్రణ తెలియజేయరాదు. రాజు పరీక్షించకుండా తన మంత్రి/సచివుణ్ని నియమించకూడదు.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Confidential counsel should be shared only with a thoroughly tested minister who is wise, truly loyal, and self-controlled; learning without self-mastery is unsafe for state secrets.
In Vidura’s counsel to Dhṛtarāṣṭra during the Udyoga Parva, he lays down principles of royal policy: the king must scrutinize character and competence before appointing advisers and before entrusting them with secret deliberations.