Shloka 30
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
घृणी राजा पुंश्चली राजभृत्य: पुत्रो भ्राता विधवा बालपुत्रा । सेनाजीवी चोद्धृत भूतिरेव व्यवहारेषु वर्जनीया: स्युरेते,अधिक दयालु राजा, व्यभिचारिणी स्त्री, राजकर्मचारी, पुत्र, भाई, छोटे बच्चोंवाली विधवा, सैनिक और जिसका अधिकार छीन लिया गया हो, वह पुरुष--इन सबके साथ लेन-देनका व्यवहार न करे
ghṛṇī rājā puṁścalī rājabhṛtyaḥ putro bhrātā vidhavā bālaputrā | senājīvī coddhṛtabhūtir eva vyavahāreṣu varjanīyāḥ syur ete ||
విదురుని మాట—అతిగా దయగల (అతి భావుక) రాజు, వ్యభిచారిణి స్త్రీ, రాజభృతుడు, తన కుమారుడు, తన సోదరుడు, చిన్న పిల్లలతో ఉన్న విధవ, యుద్ధజీవి సైనికుడు, మరియు హక్కు/సంపత్తి లాక్కొనబడిన వాడు—ఇవారితో లావాదేవీల వ్యవహారాలు చేయకూడదు. ఎందుకంటే వీరి స్థితి పరాధీనత, పక్షపాతం లేదా అస్థిరత వల్ల సులభంగా వివాదానికి దారి తీస్తుంది; కాబట్టి వ్యవహారంలో జాగ్రత్తే ధర్మం।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches practical nīti: in matters of contracts, money, and litigation, avoid dealings with persons whose dependence, volatility, or vulnerability tends to produce coercion, bias, or conflict—so that dharma is protected through prudent conduct.
In Udyoga Parva, Vidura delivers counsel on statecraft and ethical living. Here he lists categories of people with whom one should not engage in formal transactions, as part of broader guidance meant to prevent quarrels and injustice during a tense political moment.