Shloka 13
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
आदेशकृद् वृत्तिहन्ता द्विजानां प्रेषकश्न यः । शरणागतहा चैव सर्वे ब्रह्महण: समा: । एतै: समेत्य कर्तिाव्यं प्रायश्षित्तमिति श्रुति:,भारत! जो अपने ऊपर विश्वास करनेवाले पुरुषकी स्त्रीके साथ समागम करता है, जो गुरुस्त्रीगामी है, ब्राह्मण होकर शूद्रा सत्रीके साथ विवाह करता है, शराब पीता है तथा जो ब्राह्गगपर आदेश चलानेवाला, ब्राह्मणोंकी जीविका नष्ट करनेवाला, ब्राह्मणोंको सेवाकार्यके लिये इधर-उधर भेजनेवाला और शरणागतकी हिंसा करनेवाला है--ये सब-के- सब ब्रह्महत्यारेके समान हैं; इनका संग हो जानेपर प्रायश्षित्त करे--यह वेदोंकी आज्ञा है
ājñā-kṛd vṛtti-hantā dvijānāṁ preṣakaś ca yaḥ | śaraṇāgata-hā caiva sarve brahma-haṇaḥ samāḥ | etaiḥ sametya kartavyaṁ prāyaścittam iti śrutiḥ ||
బ్రాహ్మణులపై ఆజ్ఞలు చలాయించేవాడు, వారి జీవికను నాశనం చేసేవాడు, సేవకార్యాల కోసం వారిని ఇటూ అటూ పంపేవాడు, శరణాగతుణ్ని హతమార్చేవాడు—ఇవన్నీ బ్రహ్మహత్య చేసినవాడితో సమానులు. ఇలాంటి వారితో సంగమం జరిగితే ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలెనని వేదవాక్యం చెబుతుంది।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that abusing or harming brāhmaṇas (by domineering over them, ruining their livelihood, or treating them as servants) and harming a refuge-seeker are grievous offenses, morally equated with brahmahatyā; association with such offenders requires expiation according to śruti.
In Vidura’s counsel during the Udyoga Parva, he lays down ethical standards and warns about severe transgressions and their consequences, invoking Vedic authority to stress the need for prāyaścitta when one has kept company with such wrongdoers.