Shloka 4
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
आप्तो दूत: संजय सुप्रियो5सि कल्याणवाक् शीलवांस्तृप्तिमांश्व न मुहोस्त्वं संजय जातु मत्या न च क़्ुद्धोरुच्यमानो दुरुक्तै:,संजय! तुम विश्वसनीय दूत और हमारे अत्यन्त प्रिय हो। तुम्हारी बातें कल्याणकारिणी होती हैं। तुम शीलवान् और संतोषी हो। तुम्हारी बुद्धि कभी मोहित नहीं होती और कट वचन सुनकर भी तुम कभी क्रोध नहीं करते हो
āpto dūtaḥ saṃjaya supriyo ’si kalyāṇavāk śīlavāṃs tṛptimāṃś ca | na muhos tvaṃ saṃjaya jātu matyā na ca kruddho rucyamāno duruktaiḥ ||
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—సంజయా, నీవు విశ్వసనీయ దూతవు, మాకు అత్యంత ప్రియుడవు. నీ వాక్కు మంగళకరమూ హితకరమూ; నీవు శీలవంతుడవు, సంతృప్తచిత్తుడవు. నీ నిర్ణయబుద్ధి ఎప్పుడూ మసకబారదు; కఠిన వాక్యాలు వినినా నీవు కోపించవు.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse upholds ethical virtues essential for counsel and diplomacy: trustworthy service, beneficial speech, contentment, clarity of judgment, and restraint from anger even when provoked by harsh words.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira addresses Sañjaya—who has come as Dhṛtarāṣṭra’s messenger—acknowledging his reliability and exemplary conduct before engaging with the message and the tense political situation.