Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad

Crisis-Discernment of Right and Wrong

कार्पण्यादेव सहितास्तत्र भूपा नाशवनुवन्‌ प्रतिवक्तुं सभायाम्‌ | एक: क्षत्ता धर्म्यमर्थ ब्रुवाणो धर्मबुद्धा प्रत्युवाचाल्पबुद्धिम्‌,उस समय सभामें बहुत-से भूपाल एकत्रित थे, परंतु अपनी कायरताके कारण वे उस अन्यायका प्रतिवाद न कर सके। एकमात्र विदुरजीने अपना धर्म समझकर मन्दबुद्धि दुर्योधनसे धर्मानुकूल वचन कहकर उसके अन्यायका विरोध किया

kārpaṇyād eva sahitās tatra bhūpā nāśvanuvan prativaktuṁ sabhāyām | ekaḥ kṣattā dharmyam arthaṁ bruvāṇo dharmabuddhā pratyuvācālpabuddhim ||

ఆ రాజసభలో అనేక రాజులు కూడి ఉన్నారు; కాని భయభీతులై ఆ అన్యాయానికి ప్రతివాదం చేయలేకపోయారు. కేవలం క్షత్తృ విదురుడే ధర్మబుద్ధితో ధర్మసమ్మతమైన మాటలు పలికి మందబుద్ధి దుర్యోధనుని సంభోదించి అతని దుష్కార్యాన్ని నిరసించాడు.

कार्पण्यात्from cowardice/mean-spiritedness
कार्पण्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकार्पण्य
FormNeuter, Ablative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सहिताःassembled/together
सहिताः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
भूपाःkings
भूपाः:
Karta
TypeNoun
Rootभूप
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
अशक्नुवन्were not able
अशक्नुवन्:
TypeVerb
Rootशक्
FormImperfect, Third, Plural, Parasmaipada
प्रतिवक्तुम्to reply/answer back
प्रतिवक्तुम्:
TypeVerb
Rootप्रति-वच्
FormTumun (infinitive)
सभायाम्in the assembly
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
एकःone/alone
एकः:
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्ताthe chamberlain (Vidura)
क्षत्ता:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्म्यम्righteous/proper
धर्म्यम्:
TypeAdjective
Rootधर्म्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अर्थम्meaning/purport
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्रुवाणःspeaking/saying
ब्रुवाणः:
TypeVerb
Rootब्रू
FormShatr (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
धर्मबुद्धःone whose understanding is dharma
धर्मबुद्धः:
TypeAdjective
Rootधर्मबुद्धि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युवाचreplied/answered
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootप्रति-उप-वच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अल्पबुद्धिम्the dull-witted one
अल्पबुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअल्पबुद्धि
FormMasculine, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
B
bhūpāḥ (assembled kings)
S
sabhā (royal assembly)
V
Vidura (kṣattā)
D
Duryodhana

Educational Q&A

When adharma is occurring in public, silence born of fear becomes complicity; dharma requires courageous speech. Vidura exemplifies ethical counsel by opposing wrongdoing even when others remain quiet.

In the court, many rulers are present but do not challenge an injustice due to cowardice. Vidura alone speaks up, offering dharmic counsel and directly countering Duryodhana’s improper stance.