Shloka 16
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
तच्चेदेवं द्वेषरूपेण पार्था: करिष्यध्वं कर्म पापं चिराय । निवसध्व॑ वर्षपूगान् वनेषु दुःखं वासं पाण्डवा धर्म एव
tac ced evaṁ dveṣa-rūpeṇa pārthāḥ kariṣyadhvaṁ karma pāpaṁ cirāya | nivasadhvaṁ varṣa-pūgān vaneṣu duḥkhaṁ vāsaṁ pāṇḍavā dharma eva, kuntī-kumāra |
సంజయుడు పలికెను—ఓ పృథాపుత్రులారా! రాజ్యార్థం దీర్ఘకాలం ద్వేషరూపమైన యుద్ధమనే పాపకర్మనే చేయాలని మీరు నిశ్చయించుకుంటే, నా ఉపదేశం ఇదే—అనేక సంవత్సరాలు అరణ్యాలలో నివసించి ఆ దుఃఖమయ వాసపు కష్టాన్ని భరించండి. ఓ పాండవులారా, ఓ కుంతీపుత్రా—ద్వేషజన్య రణముకన్నా ఆ వనవాసమే మీకు ధర్మమార్గమగును.
संजय उवाच
Educational Q&A
War pursued from entrenched hatred (dveṣa) is ethically corrupting; if the motive is rancour for the sake of kingdom, then enduring hardship in the forest is presented as the more dharmic alternative.
Sañjaya addresses the Pāṇḍavas, warning that if they choose a long-lasting, hate-driven war for sovereignty, he would rather advise continued forest-dwelling—painful though it is—because it aligns better with dharma than a conflict rooted in animosity.