Shloka 17

भीष्मस्वप्न-स्मृत्युपाख्यानम् | Bhīṣma’s Dream-Linked Recollection of the Paraśurāma Combat

Devanagari script

अपि चैतन्मया राजन्‌ नारदे5पि निवेदितम्‌ | व्यासे चैव तथा कार्य तौ चोभौ मामवोचताम्‌,राजन! मैंने यह वृत्तान्त देवर्षि नारद और महर्षि व्याससे भी निवेदन किया था। उस समय उन दोनोंने मुझसे कहा--“भीष्म! तुम्हें काशिराजकी कनन्‍्याके विषयमें तनिक भी विषाद नहीं करना चाहिये। दैवके विधानको पुरुषार्थके द्वारा कौन टाल सकता है?”

Transliteration

api caitanmāyā rājan nārade ’pi niveditam | vyāse caiva tathā kārya tau cobhau mām avocatām ||

Translation

రాజా! ఈ వృత్తాంతమును నేను దేవర్షి నారదునికీ నివేదించితిని; అలాగే మహర్షి వ్యాసునికీ తెలియజేయవలసినదే. అప్పుడు ఆ ఇద్దరూ నన్ను ఇలా పలికిరి—“రాజా, కాశిరాజుని కుమార్తె విషయమున నీవు కించిత్తు కూడ విషాదపడకూడదు; దైవవిధానమును మానవప్రయత్నముతో ఎవడు తిప్పివేయగలడు?”

Word by Word

• {'api ca': 'moreover

• and further', 'etad': 'this (matter/event)', 'mayā': 'by me', 'rājan': 'O king (vocative)', 'nāradaḥ': 'Nārada (divine sage)', 'api': 'also

• even', 'niveditam': 'was reported/informed

• was submitted', 'vyāse': 'to Vyāsa (locative/dative sense in context)', 'ca eva': 'and indeed

• and also', 'tathā': 'likewise

• in the same way', 'kāryam': 'to be done

• proper/necessary action (here: ‘it should be conveyed’)', 'tau ubhau': 'those two

• both of them', 'mām': 'to me', 'avocatām': 'they said (dual perfect/aorist sense)', 'viṣādaḥ': 'grief

• dejection', 'daiva-vidhānam': 'the ordinance of fate

• divine dispensation', 'puruṣārtha': 'human effort

Speaker

राम उवाच

Characters & Entities

• Rājan (King)
• Nārada
• Vyāsa
• Kāśirāja (King of Kāśī)
• Kāśī (Vārāṇasī)