Shloka 12
भीष्म–रामयुद्धवर्णनम्
Bhīṣma’s Account of the Strategic Engagement with Rāma Jāmadagnya
प्राजापत्यं विश्वकृतं प्रस्वापं नाम भारत । न हीदं वेद रामो5पि पृथिव्यां वा पुमान् क्वचित्,“भारत! यह प्रस्वाप नामक अस्त्र है, जिसके देवता प्रजापति हैं। विश्वकर्माने इसका आविष्कार किया है। यह तुम्हें भी परम प्रिय है। इसकी प्रयोगविधि तुम्हें स्वतः ज्ञात हो जायगी; क्योंकि पूर्वशरीरमें तुम्हें भी इसका पूर्ण ज्ञान था। परशुरामजी भी इस अस्त्रको नहीं जानते हैं। इस पृथ्वीपर कहीं किसी भी पुरुषको इसका ज्ञान नहीं है
prājāpatyaṃ viśvakṛtaṃ prasvāpaṃ nāma bhārata | na hīdaṃ veda rāmo 'pi pṛthivyāṃ vā pumān kvacit ||
ఓ భారతా, ఇది ‘ప్రస్వాప’ అనే అస్త్రం—ప్రజాపతి అధిష్ఠితమైనది, విశ్వకర్మ నిర్మించినది. దీనిని రాముడు (పరశురాముడు) కూడా ఎరుగడు; భూమిపై ఎక్కడా ఏ పురుషుడికీ దీని జ్ఞానం లేదు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the idea that certain powers (astric knowledge) are extraordinarily rare and lineage-bound, surpassing even famed masters like Paraśurāma; such knowledge implies responsibility and restraint in its use.
Bhīṣma identifies and authenticates a specific divine weapon—Prasvāpa—stating its divine affiliation (Prajāpati) and maker (Viśvakarman), and emphasizing its exclusivity by noting that even Paraśurāma and all other men on earth do not know it.