Shloka 17
भीष्म–रामजामदग्न्ययुद्धप्रस्थानवर्णनम्
Bhishma’s Account of Parashurama’s Challenge and the March to Kurukshetra
रामस्यानुचरा हृष्टा: सर्वे दृष्टवा विचुक्रुशु: । अकृतब्रणप्रभूतयः काशिकन्या च भारत,भरतश्रेष्ठ) परशुरामजीके बाणसे अत्यन्त पीड़ित होनेके कारण मुझे बड़ी व्याकुलता हो रही थी। मैं अत्यन्त घायल और अचेत होकर रणभूमिसे दूर हट गया था। भारत! इस अवस्थामें मुझे देखकर परशुरामजीके अकृतव्रण आदि सेवक तथा काशिराजकी कन्या अम्बा ये सब-के-सब अत्यन्त प्रसन्न हो कोलाहल करने लगे
rāmasyānucarā hṛṣṭāḥ sarve dṛṣṭvā vicukruśuḥ | akṛtavraṇaprabhūtayaḥ kāśikanyā ca bhārata ||
భీష్ముడు పలికెను—ఓ భారతా, నన్ను చూసి రాముని (పరశురాముని) అనుచరులందరూ హర్షంతో కేకలు వేసిరి; అందులో అకృతవ్రణుడు మొదలైనవారు, కాశీ రాజకుమార్తె కూడా ఉన్నారు. ఎందుకంటే పరశురాముని బాణాలచే నేను తీవ్రంగా పీడింపబడి, గాయపడి, స్పృహలేని స్థితిలో యుద్ధభూమి నుండి వెనుదిరిగాను. నన్ను అలా చూసి వారు తమ స్వామి విజయ సూచనగా భావించి గొప్ప కోలాహలం చేసిరి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward signs in war—such as an opponent’s withdrawal—can be quickly interpreted as victory, fueling pride and celebration. Ethically, it cautions that triumphal reactions may rest on incomplete understanding, while the deeper dharmic focus remains on endurance, restraint, and the true grounds of honor.
Bhishma recounts that after being severely hurt by Paraśurāma’s arrows and retreating in a wounded, near-unconscious state, Paraśurāma’s followers—especially Akṛtavraṇa—and Amba (the Kāśi princess) saw him and shouted with joy, taking his condition as evidence of Paraśurāma’s success.