Shloka 11
Amba approaches the Paraśurāma context; Hotravāhana’s counsel and Akṛtavraṇa’s report (अम्बोपाख्यानम्—रामदर्शनप्रसङ्गः)
Devanagari script
त्वामिहैकाकिनीं दृष्टवा निर्जने गहने वने । प्रार्थयिष्यन्ति राजानस्तस्मान्मैवं मन: कृथा:,तदनन्तर दूसरे तापसोंने उस तपस्विनीसे कहा--“इस निर्जन गहन वनमें तुम्हें अकेली देख कितने ही राजा तुमसे प्रणय-प्रार्थना करेंगे, अतः तुम इस प्रकार तपस्या करनेका विचार न करो”
Translation
అనంతరం ఇతర తాపసులు ఆ తపస్వినిని ఉద్దేశించి అన్నారు—“ఈ నిర్జనమైన ఘన అరణ్యంలో నిన్ను ఒంటరిగా చూసి అనేక రాజులు ప్రేమప్రార్థనతో నీ వద్దకు వస్తారు; కాబట్టి అలా మనస్సు పెట్టకు.”
Word by Word
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
एकाकिनीम्alone (female)
एकाकिनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकाकिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
—
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
निर्जनेin a lonely (place)
निर्जने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिर्जन
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
गहनेin a dense (place)
गहने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootगहन
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
प्रार्थयिष्यन्तिwill request / will court
प्रार्थयिष्यन्ति:
—
TypeVerb
Rootप्रार्थय्
FormSimple Future (लृट्), Third, Plural, Parasmaipada
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्मात्therefore / from that reason
तस्मात्:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा
Formprohibitive particle
एवम्thus / in this way
एवम्:
—
TypeIndeclinable
Rootएवम्
मनःmind / intention
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
कृथाःmake / do
कृथाः:
—
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative (लोट्) with prohibitive मा, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes