Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Nahūṣa’s Fall Explained: Agastya’s Account to Indra (Śalya-narrated)

शल्य कहते हैं--युधिष्ठिर! तदनन्तर महर्षियोंसे घिरे हुए देवता, पितर, यक्ष, नाग, राक्षस, गन्धर्व, देवकन्याएँ तथा समस्त अप्सराएँ बहुत प्रसन्न हुईं। सरिताएँ, सरोवर, शैल और समुद्र भी बहुत संतुष्ट हुए

śalya uvāca—yudhiṣṭhira! tadanantaraṁ maharṣibhir vṛtā devatāḥ pitaro yakṣā nāgā rākṣasā gandharvā devakanyāś ca sarvā apsarasaś ca suṣṭu prītā abhavan. saritaḥ sarāṁsi śailāḥ samudraś ca parituṣṭā abhavan.

శల్యుడు పలికెను—యుధిష్ఠిరా! ఆ తరువాత మహర్షులచే పరివృతులైన దేవతలు, పితృదేవతలు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, దేవకన్యలు మరియు సమస్త అప్సరసలు ఎంతో ఆనందించారు. నదులు, సరస్సులు, పర్వతాలు, సముద్రము కూడ అత్యంత సంతుష్టమయ్యాయి.

शल्यःShalya
शल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कथयतिsays/tells
कथयति:
TypeVerb
Rootकथ्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
युधिष्ठिरO Yudhishthira
युधिष्ठिर:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
तदनन्तरम्thereafter
तदनन्तरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदनन्तर
महर्षिभिःby/with great sages
महर्षिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural
घिरिताःsurrounded
घिरिताः:
TypeVerb
Rootघृत
FormPast Passive Participle (kta), Masculine, Nominative, Plural
देवताःthe gods
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Nominative, Plural
पितरःthe ancestors (Pitrs)
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Plural
यक्षाःyakshas
यक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootयक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
नागाःnagas/serpents
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
राक्षसाःrakshasas
राक्षसाः:
Karta
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Nominative, Plural
गन्धर्वाःgandharvas
गन्धर्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
देवकन्याःdaughters of the gods
देवकन्याः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवकन्या
FormFeminine, Nominative, Plural
तथाand/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
समस्ताःall
समस्ताः:
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormFeminine, Nominative, Plural
अप्सरसःapsarases
अप्सरसः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Nominative, Plural
अतीवvery/indeed
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
प्रसन्नाःpleased/delighted
प्रसन्नाः:
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्became/were
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, Third, Plural, Parasmaipada
सरितःrivers
सरितः:
Karta
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Nominative, Plural
सरोवराणिlakes
सरोवराणि:
Karta
TypeNoun
Rootसरोवर
FormNeuter, Nominative, Plural
शैलाःmountains
शैलाः:
Karta
TypeNoun
Rootशैल
FormMasculine, Nominative, Plural
समुद्राःoceans/seas
समुद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootसमुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अतीवvery
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
सन्तुष्टाःsatisfied/content
सन्तुष्टाः:
TypeAdjective
Rootसन्तुष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्were/became
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, Third, Plural, Parasmaipada

शल्य उवाच

Ś
Śalya
Y
Yudhiṣṭhira
M
Maharṣis
D
Devatās
P
Pitṛs
Y
Yakṣas
N
Nāgas
R
Rākṣasas
G
Gandharvas
D
Devakanyās
A
Apsarases
R
Rivers
L
Lakes
M
Mountains
O
Ocean

Educational Q&A

When dharma is upheld, its influence is not merely personal or political; it resonates through the whole cosmos. The verse frames moral rightness as something that wins the assent of sages, gods, ancestors, and even the natural world—suggesting that ethical order and cosmic order are intertwined.

Śalya reports to Yudhiṣṭhira that, after the preceding event (tadanantaram), a vast assembly of beings—divine, semi-divine, and otherworldly—becomes joyful. The description expands from celestial communities to elements of nature (rivers, lakes, mountains, ocean), portraying a universal atmosphere of satisfaction and auspicious approval.