Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Bhīṣma’s Appraisal of Kaurava Champions (भीष्मकृतः रथिनां गुणनिरूपणम्)

सिन्धुराजो महाराज मतो मे द्विगुणो रथ: । योत्स्यते समरे राजन्‌ विक्रान्तो रथसत्तम:,महाराज! सिन्धुराज जयद्रथको मैं दो रथियोंके बराबर समझता हूँ। ये बड़े पराक्रमी तथा रथी योद्धाओंमें श्रेष्ठ हैं। राजन! ये भी समरांगणमें पाण्डवोंके साथ युद्ध करेंगे

sindhurājo mahārāja mato me dviguṇo rathaḥ | yotsyate samare rājan vikrānto rathasattamaḥ ||

మహారాజా! సింధురాజు జయద్రథుడిని నేను ఇద్దరు రథయోధుల బలానికి సమానంగా భావిస్తున్నాను. రాజా, ఈ పరమ విక్రాంతుడూ రథసత్తముడూ సమరంలో పాండవులపై యుద్ధం చేస్తాడు.

सिन्धुराजःthe king of Sindhu (Jayadratha)
सिन्धुराजः:
Karta
TypeNoun
Rootसिन्धुराज
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
मतःconsidered / regarded
मतः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत
FormMasculine, Nominative, Singular
मेby me / of me
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
द्विगुणःtwofold / double
द्विगुणः:
Karta
TypeAdjective
Rootद्विगुण
FormMasculine, Nominative, Singular
रथःchariot-warrior (ratha)
रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
योत्स्यतेwill fight
योत्स्यते:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
FormFuture, Third, Singular, Atmanepada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विक्रान्तःvaliant / bold
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
रथसत्तमःbest of chariot-warriors
रथसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootरथसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
Jayadratha
S
Sindhu (kingdom)
P
Pāṇḍavas
C
chariot-warrior (rathī)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya-world ethic of assessing warriors by capability and role in battle: leadership involves sober evaluation of strength, not merely lineage or rhetoric, and such appraisal informs strategic and moral responsibility in war.

In the Udyoga Parva’s war-preparations, Bhīṣma is describing and ranking allied fighters for the Kaurava side. Here he praises Jayadratha, king of Sindhu, judging him equivalent to two chariot-warriors and stating that he will fight against the Pāṇḍavas.