Shloka 29
Rukmī’s Offer of Aid and Arjuna’s Refusal (रुक्मिप्रस्तावः—अर्जुनप्रत्याख्यानम्)
Devanagari script
निर्घाता: पृथिवीकम्पा गजबंहितनि:स्वना: । आसंश्न सर्वयोधानां पातयन्तो मनांस्युत,हाथियोंके चिग्घाड़नेके साथ ही बिजलीकी गड़गड़ाहटके समान भयंकर शब्द होने लगे। धरती डोलने लगी। इन सब उत्पातोंने प्रकट होकर समस्त योद्धाओंके मानसिक उत्साहको दबा दिया
Translation
ఏనుగుల గర్జనలతో పాటు మెరుపు గర్జనవలె భయంకర ధ్వనులు వినిపించాయి. భూమి కంపించింది. ఈ సమస్త అపశకునాలు ప్రత్యక్షమై యోధులందరి మనోధైర్యాన్ని కుంగదీశాయి.
Word by Word
निर्घाताःcrashes/peals (loud reports)
निर्घाताः:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्घात
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथिवीकम्पाःearthquakes (earth-tremblings)
पृथिवीकम्पाः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवीकम्प
FormMasculine, Nominative, Plural
गजबृंहितनिःस्वनाःsounds like the trumpeting of elephants
गजबृंहितनिःस्वनाः:
Karta
TypeNoun
Rootगजबृंहितनिःस्वन
FormMasculine, Nominative, Plural
आसन्were/occurred
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural
सर्वयोधानाम्of all warriors
सर्वयोधानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वयोध
FormMasculine, Genitive, Plural
पातयन्तःcausing to fall; depressing
पातयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Nominative, Plural
मनांसिminds/spirits
मनांसि:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Plural
उतand/also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes