Shloka 15
Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ
Division and Standardization of the Kaurava Host
आसन्नजलकाष्ठानि शतशो5थ सहस्रश: । अच्छेद्याहारमार्गाणि बन्धोच्छूयचितानि च,'भूमिपालो! आप कुरक्षेत्रमें सैकड़ों और हजारोंकी संख्यामें ऐसे शिविर तैयार करावें, जिनमें अपनी आवश्यकताके अनुसार पर्याप्त अवकाश हों तथा शत्रुलोग जिनपर अधिकार न कर सकें। उनमें पास ही जल और काष्ठ आदि मिलनेकी सुविधाएँ हों। उनमें ऐसे मार्ग होने चाहिये जिनके द्वारा खाद्यसामग्री सुविधासे लायी जा सके और शत्रुलोग उसे नष्ट न कर सकें तथा उनके चारों तरफ किलेबन्दी कर देनी चाहिये
āsannajalakāṣṭhāni śataśo ’tha sahasraśaḥ | acchedyāhāramārgāṇi bandhocchūyacitāni ca ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ రాజా, కురుక్షేత్ర భూమిలో వందలుగా, వేలుగా శిబిరాలను సిద్ధం చేయించు—అవసరానుసారంగా విశాలంగా, సమీపంలో నీరు మరియు కట్టెల సౌకర్యంతో, శత్రువులు స్వాధీనం చేసుకోలేని విధంగా. ఆహారసరఫరా మార్గాలు ప్రత్యర్థులు కోసి వేయలేని, నాశనం చేయలేని రీతిగా ఉండాలి; చుట్టూ తగిన కోటబందీ కూడా చేయించు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes responsible kingship in wartime: safeguarding troops through practical logistics—secure camps, reliable access to water and fuel, protected supply lines, and defensive fortification—so that avoidable suffering and disorder do not arise from negligence.
In Vaiśampāyana’s narration within the Udyoga Parva, preparations for the impending Kurukṣetra war are being described. The focus here is on organizing numerous well-supplied, defensible encampments and ensuring that provisions can be brought in without enemy disruption.