Shloka 19
भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शमोपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel of Conciliation to Duryodhana
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा । नाध्यगच्छत् तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती,क्षत्रियधर्ममें सदा तत्पर रहनेवाली मेरी सर्वाग-सुन्दरी सती-साध्वी बहू कृष्णा उन दिनों रजस्वला अवस्थामें थी। वह सब प्रकारसे सनाथ थी, तो भी उस दिन कौरवसभामें उसे कोई रक्षक नहीं मिला (वह अनाथ-सी रोती हुई अपमान सह रही थी)
strīdharminī varārohā kṣatradharmaratā sadā | nādhyagacchat tadā nāthaṃ kṛṣṇā nāthavatī satī ||
స్త్రీధర్మాన్ని ఆచరించే, ఉత్తమకులంలో జన్మించిన, సదా క్షాత్రధర్మంలో రతమైన ఆ సతీ కృష్ణా (ద్రౌపది) ఆ సమయంలో రక్షకుణ్ని పొందలేకపోయింది. రక్షకులు ఉన్నప్పటికీ, ఆ రోజు కౌరవసభలో ఆమెకు ఎవ్వరూ ఆశ్రయంగా నిలువలేదు; ఆమె అనాథలా అవమానాన్ని భరించింది.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral failure: even a virtuous woman who should have been protected by social and familial duty found no defender in a public assembly. It underscores that dharma is not merely personal virtue (satī, strī-dharma) but also collective responsibility—especially the kṣatriya obligation to protect and uphold justice.
The speaker recalls Draupadī’s ordeal in the Kaurava court: despite being a lawful wife with rightful protectors, she was left without effective refuge when she was publicly wronged. The line frames her as exemplary in conduct, while exposing the assembly’s ethical collapse in failing to shield her.