Shloka 11
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
यो होवमविनीतेन रमते पुत्र नप्तृणा । अनुत्थानवता चापि दुर्विनीतेन दुर्धिया,सुखं नैवेह नामुत्र लभन्ते पुरुषाधमा: । बेटा! जो इस प्रकार विनयशून्य एवं अशिक्षित पौत्रसे हर्षको प्राप्त होता है तथा उद्योगरहित, दुर्विनीत एवं दुर्बुद्धि पुत्रसे सुख मानता है, उसका संतानोत्पादन व्यर्थ है; क्योंकि वे अयोग्य पुत्र-पौत्र पहले तो कर्म ही नहीं करते हैं और यदि करते हैं तो निन्दित कर्म ही करते हैं, इससे वे अधम मनुष्य न तो इस लोकमें सुख पाते हैं और न परलोकमें ही
yo hovam avinītena ramate putra naptṛṇā | anutthānavatā cāpi durvinītena durdhiyā | sukhaṃ naiveha nāmutra labhante puruṣādhamāḥ |
బాలా! ఈ విధంగా వినయశూన్యుడైన, శిక్షణలేని మనవడిలో ఆనందపడుతూ, అలాగే ప్రయత్నరహితుడైన, దుర్వినీతుడైన, దుర్బుద్ధి గల కుమారునిలో సుఖమని భావించే వాడు—అటువంటి అధముడు ఈ లోకంలోనూ సుఖం పొందడు, పరలోకంలోనూ పొందడు. ఎందుకంటే అటువంటి అయోగ్య కుమారుడు-మనవడు కర్తవ్యకర్మలను చేయరు; చేసినా నింద్యకర్మలనే చేస్తారు.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
Delighting in undisciplined, idle, and ill-trained offspring is self-defeating: without proper upbringing and right conduct, neither worldly prosperity nor spiritual merit arises, so happiness is lost both here and hereafter.
In a didactic exchange within the Udyoga Parva, the speaker (the son) delivers a moral warning about lineage and responsibility, stressing that the worth of progeny lies in disciplined effort and righteous action, not merely in having descendants.