Shloka 1
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
अपन करा बछ। सं: पजञ्चत्रिशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: विदुला और उसके पुत्रका संवाद--विदुलाके द्वारा कार्यमें सफलता प्राप्त करने 577053024& उपायोंका श पुत्र बवाच कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् मम मातस्त्वकरुणे वीरप्रज्ञे हामर्षणे,पुत्र बोला--माँ! तेरा हृदय तो ऐसा जान पड़ता है, मानो काले लोहपिण्डको ठोक- पीटकर बनाया गया हो। तू मेरी माता होकर भी इतनी निर्दय है। तेरी बुद्धि वीरोंके समान है और तू सदा अमर्षमें भरी रहती है
putra uvāca | kṛṣṇāyasasyeva ca te saṃhatya hṛdayaṃ kṛtam | mama mātas tv akaruṇe vīraprajñe hy amarṣaṇe ||
కుమారుడు అన్నాడు—అమ్మా, నీ హృదయం నల్ల ఇనుప ముద్దను కొట్టి కొట్టి తయారు చేసినట్టుగా కనిపిస్తోంది. నా తల్లివైనా నీవు ఇంత నిర్దయగా ఉన్నావు. నీ బుద్ధి వీరులదానివలె ఉంది; నీవు ఎల్లప్పుడూ అచంచలమైన ఆగ్రహ-దృఢనిశ్చయంతో నిండివుంటావు.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral tension: maternal softness versus the warrior’s demand for steadfastness. By calling his mother ‘without compassion’ yet ‘hero-minded,’ the son highlights that ethical action in a crisis may require hard resolve rather than indulgent pity—especially within a kṣatriya code centered on honor and duty.
At the start of the Vidulā episode, the son reacts to his mother’s stern exhortation. He complains that her heart is like forged iron—unyielding—despite her being his mother, and he characterizes her as possessing a warrior’s intellect and an uncompromising spirit.