Shloka 2
Divodāsa–Mādhavī Saṃvāda: Pratardana-janma and Kanyā-niryātana (दिवोदास–माधवी संवादः / प्रतर्दन-जननम् / कन्या-निर्यातनम्)
उन्नतेषूतन्नता षट्सु सूक्ष्मा सूक्ष्मेषु पडचसु । गम्भीरा त्रिषु गम्भीरेष्वियं रक्ता च पउचसु
unnateṣu utannatā ṣaṭsu sūkṣmā sūkṣmeṣu paḍacasu | gambhīrā triṣu gambhīreṣv iyaṃ raktā ca paucaṣu
ఇది ఉన్నతులలో ఉన్నతమై, వంగినవారిలో వంగిపోతుంది; ఆరుగురిలో సూక్ష్మమై, సూక్ష్ములలో మరింత సూక్ష్మమవుతుంది; మూడింటిలో గంభీరమై, గంభీరులలో మరింత గంభీరమవుతుంది; ఐదింటిలో ఇది రక్తమై (ఆసక్తి/రాగముతో రంగబడినదై) కూడా ఉంటుంది.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse presents a riddle-like moral psychology: an inner principle (often read as desire, disposition, or the mind’s coloring) changes intensity and character according to the company or domain—becoming subtler among the subtle, deeper among the deep, and passion-tinted where attachments prevail—implying the need for vigilance and self-mastery.
Nārada speaks in a compact, enigmatic style, using numbered sets (‘six’, ‘three’, ‘five’) to describe how a single quality manifests differently across different categories. Such verses typically function as didactic riddles within counsel or instruction in the Udyoga Parva’s pre-war deliberative setting.