Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Nahuṣa Abhiṣeka and the Crisis of Restraint (नहुषाभिषेकः—दमभ्रंशः)

विश्वावसुनरिदश्न गन्धर्वाप्सरसां गणा: । ऋतव: षट्‌ च देवेन्द्रं मूर्तिमन्त उपस्थिता:,विश्वावसु, नारद, गन्धर्वों और अप्सराओंके समुदाय तथा छहों ऋतुएँ शरीर धारण करके देवेन्द्रकी सेवामें उपस्थित होती थीं

Viśvāvasur Nāradaś ca gandharvāpsarasāṁ gaṇāḥ | ṛtavaḥ ṣaṭ ca devendraṁ mūrtimanta upasthitāḥ ||

విశ్వావసు, నారదుడు, గంధర్వ-అప్సరసల సమూహములు, అలాగే ఆరు ఋతువులు కూడ శరీరధారులై దేవేంద్రుని సేవలో ఉపస్థితులై ఉండిరి.

विश्वावसुViśvāvasu (a Gandharva)
विश्वावसु:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
नारदःNārada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
गन्धर्वाप्सरसाम्of Gandharvas and Apsarases
गन्धर्वाप्सरसाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootगन्धर्व + अप्सरस्
FormMasculine/Feminine, Genitive, Plural
गणाःgroups, hosts
गणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Nominative, Plural
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta
TypeNoun
Rootऋतु
FormMasculine, Nominative, Plural
षट्six
षट्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootषष्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
देवेन्द्रम्Devendra (Indra)
देवेन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवेन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
मूर्तिमन्तःembodied, having form
मूर्तिमन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootमूर्तिमन्त्
FormMasculine, Nominative, Plural
उपस्थिताःpresent, having attended
उपस्थिताः:
Karta
TypeVerb
Rootउप-स्था
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)

शल्य उवाच

Ś
Śalya
I
Indra (Devendra)
V
Viśvāvasu
N
Nārada
G
Gandharvas
A
Apsarases
T
the six seasons (ṛtavaḥ)

Educational Q&A

The verse presents ideal sovereignty as alignment with cosmic order: when authority is truly established, even time’s cycles (the seasons) are imagined as harmoniously ‘attending’ the ruler. It implies that rightful power is sustained by dharma and ordered relationships, not by coercion alone.

Śalya is describing Indra’s grandeur by listing those who attend him—Viśvāvasu, Nārada, hosts of Gandharvas and Apsarases, and the six seasons personified—creating a vivid image of Indra’s celestial court and eminence.