Shloka 2
Uttarā-diśā Māhātmya — Suparṇa’s Praise of the Northern Quarter
Suparṇa–Gālava Saṃvāda
Devanagari script
अत्र पश्चादहः सूर्यो विसर्जयति गा: स्वयम् । पश्चिमेत्यभिविख्याता दिगियं द्विजसत्तम,द्विजश्रेष्ठ दिनके पश्चात् सूर्यदेव इसी दिशामें स्वयं अपनी किरणोंका विसर्जन करते हैं, इसलिये यह “पश्चिम' के नामसे विख्यात है
Transliteration
atra paścādahaḥ sūryo visarjayati gāḥ svayam | paścimety abhivikhyātā dig iyaṃ dvijasattama ||
Translation
ద్విజశ్రేష్ఠా! దినాంతంలో సూర్యదేవుడు ఈ దిశలోనే స్వయంగా తన కిరణాలను విడిచిపెడతాడు; అందువల్ల ఈ దిక్కు ‘పశ్చిమ’మని ప్రసిద్ధి పొందింది.
Word by Word
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
अहःday (as time: after the day)
अहः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Accusative, Singular
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
विसर्जयतिreleases, lets go, emits
विसर्जयति:
TypeVerb
Rootविसृज्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Parasmaipada
गाःrays (lit. cows; here: sunbeams)
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Plural
स्वयम्by himself, of his own accord
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
पश्चिमेin the west
पश्चिमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपश्चिम
FormFeminine, Locative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अभिविख्याताwell-known, renowned
अभिविख्याता:
TypeAdjective
Rootअभि-वि-ख्या (क्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
दिक्direction
दिक्:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this
इयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
द्विजसत्तमO best of the twice-born (Brahmin)
द्विजसत्तम:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युपर्ण उवाच
Characters & Entities
S
Sūrya (Sun deity)P
Paścima-dik (the western direction)D
Dvijasattama (addressed Brahmin interlocutor)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes