Shloka 25
गालवस्य विषादः तथा विष्णुप्रयाणम्
Gālava’s Despair and Resolve to Seek Viṣṇu
गालवकी सेवा-शुश्रूषासे भगवान् विश्वामित्र उनके वशमें हो गये थे। अतः उनके उपकारको समझते हुए विश्वामित्रने उनसे बार-बार कहा--'जाओ, जाओ! ।। असकृद् गच्छ गच्छेति विश्वामित्रेण भाषित: । कि ददानीति बहुशो गालव: प्रत्यभाषत,उनके द्वारा बारंबार 'जाओ, जाओ' की आज्ञा मिलनेपर भी गालवने अनेक बार आग्रहपूर्वक पूछा--“मैं आपको क्या गुरुदक्षिणा दूँ?”
asakṛd gaccha gaccheti viśvāmitreṇa bhāṣitaḥ | kiṁ dadānīti bahuśo gālavaḥ pratyabhāṣata ||
గాలవుని సేవా-శుశ్రూషల వల్ల భగవాన్ విశ్వామిత్రుడు అతని పట్ల ప్రసన్నుడై వశమయ్యాడు. ఆ ఉపకారాన్ని గుర్తుచేసుకొని ఆయన పదేపదే—“వెళ్లు, వెళ్లు” అని అన్నాడు. అయినా విశ్వామిత్రుడు ఎన్నిసార్లు “వెళ్లు” అని ఆజ్ఞాపించినా గాలవుడు వినయంతో మళ్లీ మళ్లీ—“నేను మీకు ఏ గురుదక్షిణ ఇవ్వాలి?” అని అడిగాడు.
नारद उवाच
Educational Q&A
A student should not treat learning as a transaction, yet should recognize moral indebtedness: gratitude and responsibility prompt Gālava to seek an appropriate guru-dakṣiṇā, even when the teacher permits him to leave.
Nārada narrates that Viśvāmitra repeatedly dismisses Gālava with “Go, go,” but Gālava persists in asking what he can give in return—signaling his resolve to honor his teacher through a fitting offering.