Shloka 1
Udyoga Parva Adhyāya 103: Garuḍa’s Protest, Viṣṇu’s Demonstration, and Counsel Toward Śama
इस प्रकार श्रीमहाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत भगवद्यानपर्वमें मातलिके द्वारा वरका खोजविषयक एक सौ तीनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १०३ ॥। ऑपन-माज बछ। अकाल चतुर्राधिकशततमो< ध्याय: नारदजीका नागराज आर्यकके सम्मुख सुमुखके साथ मातलिकी कन्याके विवाहका प्रस्ताव एवं मातलिका नारदजी, सुमुख एवं आर्यकके साथ इन्द्रके पास आकर उनके द्वारा सुमुखको दीर्घायु प्रदान कराना तथा सुमुख- गुणकेशी-विवाह (कण्व उवाच माललेव॑चन श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तम: । अब्रवीन्नागराजानमार्यक॑ कुरुनन्दन ।।) कण्व मुनि कहते हैं--कुरुनन्दन! मातलिकी बात सुनकर मुनिश्रेष्ठ नारदने नागराज आर्यकसे कहा। नारद उवाच सूतो5यं मातलिननम शक्रस्य दयित: सुहृत् । शुचि: शीलगुणोपेतस्तेजस्वी वीर्यवान् बली,नारदजी बोले--नागराज! ये इन्द्रके प्रिय सखा और सारथि मातलि हैं। इनमें पवित्रता, सुशीलता और समस्त सदगुण भरे हुए हैं। ये तेजस्वी होनेके साथ ही बल- पराक्रमसे सम्पन्न हैं
nārada uvāca | sūto 'yaṃ mātaliḥ nāma śakrasya dayitaḥ suhṛt | śuciḥ śīla-guṇopetas tejasvī vīryavān balī ||
నారదుడు పలికెను—ఓ నాగరాజా! ఇతడు ‘మాతలి’ అనే పేరుగలవాడు—శక్రుడు (ఇంద్రుడు)కు ప్రియుడు, విశ్వసనీయ మిత్రుడు, సారథి. ఇతడు పవిత్రుడు, శీలసంపన్నుడు, సద్గుణయుక్తుడు; తేజస్సుతో ప్రకాశించువాడు, వీర్యవంతుడు, బలవంతుడు.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds ethical evaluation through virtues: purity, good conduct, and strength guided by character. Narada establishes Mātali’s credibility by listing moral and heroic qualities, implying that social proposals (like alliances and marriages in the surrounding narrative) should be grounded in proven virtue and trustworthy friendship.
Narada addresses the Nāga-king Aryaka and introduces Mātali, Indra’s charioteer and close friend, praising his virtues and prowess. This functions as a formal endorsement, preparing Aryaka to receive Mātali’s request/proposal in the ensuing episode.