Shloka 5
Udyoga Parva, Adhyāya 101: Bhogavatī-varṇana, Nāga-vaṃśa-kathana, and Sumukha-vivāha-prastāva
Devanagari script
पुष्पितस्येव फेनेन पर्यन्तमनुवेष्टितम् पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमा:,क्षीरसागरसे जो फेन उत्पन्न होता है, वह पुष्पके समान जान पड़ता है। वह फेन क्षीरसमुद्रके तटपर फैला रहता है, जिसे पीते हुए फेनपसंज्ञक बहुत-से मुनिश्रेष्ठ इस रसातलमें निवास करते हैं
Translation
క్షీరసాగరమునుండి పుట్టే ఫేనము పుష్పితమైనదానివలె శోభించుచున్నది. ఆ ఫేనము క్షీరసముద్ర తీరములపై చుట్టూరా విస్తరించి ఉంటుంది. ఆ రసాతలములో ‘ఫేనప’ అను పేరుగల అనేక మునిశ్రేష్ఠులు ఆ ఫేనమును పానముచేసి నివసిస్తారు.
Word by Word
पुष्पितस्यof the blossomed/flowered (thing)
पुष्पितस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootपुष्पित (पुष्प + क्त)
FormNeuter, Genitive, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
फेनेनwith foam
फेनेन:
Karana
TypeNoun
Rootफेन
FormMasculine, Instrumental, Singular
पर्यन्तम्the boundary/shore
पर्यन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्यन्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुवेष्टितम्encircled, wrapped around
अनुवेष्टितम्:
TypeAdjective
Rootअनु-√वेष्ट् (वेष्टयति) + क्त
FormNeuter, Nominative, Singular
पिबन्तःdrinking
पिबन्तः:
Karta
TypeVerb
Root√पा (पिबति) शतृ
FormMasculine, Nominative, Plural
निवसन्तिthey dwell
निवसन्ति:
TypeVerb
Rootनि-√वस् (वसति)
FormPresent, Indicative, Third, Plural
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
फेनपाःfoam-drinkers
फेनपाः:
Karta
TypeNoun
Rootफेनप (फेन + पा)
FormMasculine, Nominative, Plural
मुनिसत्तमाःbest of sages
मुनिसत्तमाः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनिसत्तम (मुनि + सत्तम)
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes