Shloka 10
Virāṭa-sabhāyāṃ Saṃniveśaḥ — Assembly at Virāṭa’s Hall and Kṛṣṇa’s Diplomatic Counsel
श्रीकृष्ण उवाच सर्वेर्भवद्धिर्विंदितं यथायं युधिष्ठिर: सौबलेनाक्षवत्याम् । जितो निकृत्यापद्वतं च राज्यं वनप्रवासे समय: कृतश्न,श्रीकृष्णने भाषण देना प्रारम्भ किया--उपस्थित सुहृद्गण! आप सब लोगोंको यह मालूम ही है कि सुबलपुत्र शकुनिने द्यूतसभामें किस प्रकार कपट करके धर्मात्मा युधिष्ठिरको परास्त किया और इनका राज्य छीन लिया है। उस जूएमें यह शर्त रख दी गयी थी कि जो हारे, वह बारह वर्षोतक वनवास और एक वर्षतक अज्ञातवास करे
śrīkṛṣṇa uvāca | sarvair bhavadbhir viditaṃ yathāyaṃ yudhiṣṭhiraḥ saubalenākṣavatyām | jito nikṛtyāpahṛtaṃ ca rājyaṃ vanapravāse samayaḥ kṛtaś ca ||
శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—“ఇక్కడ ఉన్న సుహృదులారా! అక్షవతీ ద్యూతసభలో సౌబలుడు (శకుని) కపటంతో ఈ ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుని ఎలా ఓడించి, అతని రాజ్యాన్ని ఎలా హరించాడో మీ అందరికీ తెలుసు. అలాగే ఆ ఓటమి ఫలితంగా వనవాసానికి కఠినమైన నిబంధన బద్ధంగా నిర్ణయించబడిందని కూడా మీకు విదితమే.”
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
The verse frames the ethical breach at the root of the conflict: a righteous king is dispossessed not by fair contest but by nikṛti (fraud). It highlights how adharma in procedure (deceitful means) corrupts outcomes and creates binding yet tragic consequences (the exile agreement), setting the moral ground for later demands for justice.
Kṛṣṇa begins addressing the assembled allies and elders, reminding them of the well-known event: Śakuni’s deceptive victory over Yudhiṣṭhira in the dice-hall, the seizure of the Pāṇḍavas’ kingdom, and the stipulation that followed—forest exile as the agreed consequence of the loss.