Shloka 47
Svargārohaṇa-parva Adhyāya 2 — Yudhiṣṭhira’s Inquiry for His Kin and the Vision of a Punitive Realm
“वह तो यहाँ अत्यन्त सम्मानित होकर महेन्द्रके समान राजलक्ष्मीसे सम्पन्न हुआ है। इधर यह किस कर्मका फल है कि मेरे सगे-सम्बन्धी नरकमें पड़े हुए हैं? ।।
sa tu iha atyanta-sammānito mahendra-samaḥ rāja-lakṣmyā sampannaḥ | iha ca idaṃ kasya karmaṇaḥ phalaṃ yat mama saga-sambandhino narake patitāḥ || sarva-dharma-vidaḥ śūrāḥ satyāgama-parāyaṇāḥ | kṣatra-dharma-ratāḥ santaḥ yajvāno bhūri-dakṣiṇāḥ ||
అతడు ఇక్కడ అత్యంత గౌరవింపబడి, మహేంద్రుని సమానంగా రాజలక్ష్మితో సమృద్ధుడై ఉన్నాడు. అయితే ఏ కర్మఫలమిది—నా స్వజనులే నరకంలో పడిపోయారు? నా సోదరులు సర్వధర్మవిదులు—శూరులు, సత్యవాదులు, శాస్త్రానుగుణాచరణపరులు. క్షత్రధర్మంలో స్థిరులై మహాయజ్ఞాలు చేసి, అపారమైన దక్షిణలు దానమిచ్చారు; అయినా వారికి ఇలాంటి దుర్గతి ఎందుకు కలిగింది?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the tension between visible merit (valor, truthfulness, sacrifices, generosity) and unseen karmic consequence. It raises the ethical problem of how outcomes in the afterlife may reflect subtle or prior causes beyond outwardly righteous conduct, prompting inquiry into the complexity of karma and dharma.
A speaker observes that one person is honored and prosperous like Indra, while the speaker’s own close relatives have fallen into hell. The speaker protests that these kinsmen were exemplary kṣatriyas—brave, truthful, scripturally aligned, and generous sacrificers—and asks why they have met such a grim destiny.