Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda

सास्य वेदिस्तदा यज्ञै्नित्यं वेदास्त्रयो5ग्नय: । जब अपनी सेना तथा शत्रुसेना एक-दूसरेके सामने व्यूह बनाकर उपस्थित होती है, उस समय दोनोंमेंसे जिसके सम्मुख केवल जनशून्य आकाश रह जाता है, वह निर्जन आकाश ही उस वीरके लिये युद्ध-यज्ञकी वेदी है। उस स्थानपर मानो सदा यज्ञ होता है तथा तीनों वेद और त्रिविध अग्नि सदा ही प्रतिष्ठित रहते हैं ।। यस्तु योध: परावृत्त: संत्रस्तो हन्यते परै:

sāsya vedis tadā yajnaiḥ nityaṃ vedās trayo 'gnayaḥ | yastu yodhaḥ parāvṛttaḥ saṃtrasto hanyate paraiḥ ||

తన సేనയും శత్రుసేనയും ఎదురెదురుగా వ్యూహాలు కట్టి నిలిచినప్పుడు, ఎవరి ముందర కేవలం జనశూన్యమైన ఆకాశ-ఖాళీ మాత్రమే మిగులుతుందో, ఆ నిర్జన ఖాళీనే ఆ వీరునికి యుద్ధయజ్ఞపు వేదిక. అక్కడ నిత్యం యజ్ఞం జరుగుతున్నట్లే, మూడు వేదాలు మరియు త్రివిధ అగ్నులు సదా ప్రతిష్ఠితమై ఉంటాయి. కాని భయంతో వెనుదిరిగే యోధుడు శత్రువుల చేతిలో హతమవుతాడు.

साthat (she/it)
सा:
Karta
TypeAdjective
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
अस्यof this (one)
अस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
वेदिःaltar
वेदिः:
Karta
TypeNoun
Rootवेदी
FormFeminine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
यज्ञैःby/with sacrifices
यज्ञैः:
Karana
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Instrumental, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
वेदाःVedas
वेदाः:
Karta
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
अग्नयःfires
अग्नयः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypeAdjective
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
योधःwarrior
योधः:
Karta
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Nominative, Singular
परावृत्तःturned back/retreated
परावृत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरावृत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
संत्रस्तःterrified
संत्रस्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंत्रस्त
FormMasculine, Nominative, Singular
हन्यतेis killed
हन्यते:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent, Passive, Third, Singular
परैःby others (enemies)
परैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Instrumental, Plural

अम्बरीष उवाच

A
Ambarīṣa
V
vedi (sacrificial altar)
Y
yajña (sacrifice)
T
the three Vedas
T
the three fires (trividha agni)