Shloka 31
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
Devanagari script
सर्वोपायै रणमुखमातिष्स्त्यक्तजीवित: । प्राप्नोतीन्द्रस्य सालोक्यं शूर: पृष्ठमदर्शयन्,शूरवीर प्राणोंका मोह छोड़कर युद्धके मुहानेपर खड़ा होकर सभी उपायोंसे जूझता है और शत्रुको कभी पीठ नहीं दिखाता है; ऐसा शूरवीर इन्द्रके समान लोकका अधिकारी होता है
Transliteration
sarvopāyai raṇamukham ātiṣṭhya tyaktajīvitaḥ | prāpnotīndrasya sālokyaṃ śūraḥ pṛṣṭham adarśayan ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—ప్రాణమోహాన్ని విడిచి రణముఖంలో స్థిరంగా నిలిచి, అన్ని ఉపాయాలతో పోరాడుతూ, శత్రువుకు వెన్ను చూపని శూరుడు ఇంద్రలోక నివాసాన్ని పొందుతాడు।
Word by Word
सर्वोपायैःby all means/strategies
सर्वोपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वोपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
रणमुखम्the front/mouth of battle (battlefront)
रणमुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootरणमुख
FormNeuter, Accusative, Singular
आतिष्ठतिstands upon/holds his ground
आतिष्ठति:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (आ + स्था)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
त्यक्तजीवितःhaving abandoned (concern for) life; life-renouncing
त्यक्तजीवितः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्यक्तजीवित
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Karta
TypeVerb
Rootआप् (प्र + आप्)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Genitive, Singular
सालोक्यम्residence in the same world (as Indra)
सालोक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसालोक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
शूरःthe hero/brave man
शूरः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
पृष्ठम्back
पृष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृष्ठ
FormNeuter, Accusative, Singular
अदर्शयन्not showing (his back)
अदर्शयन्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (अ + दर्शय्)
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaI
IndraI
Indra-loka (realm of Indra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes