Shloka 21
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
अस्वस्ति तेभ्य: कुर्वन्ति देवा इन्द्रपुरोगमा: । त्यागेन यः सहायानां स्वान् प्राणांस्त्रातुमिच्छति,उनके लिये इन्द्र आदि देवता अमंगल मनाते हैं। जो सहायकोंको छोड़कर अपने प्राण बचानेकी इच्छा रखता है, ऐसे कायरको उसके साथी क्षत्रिय लाठी या ढेलोंसे पीटें अथवा घासके ढेरकी आगमें जला दें या उसे पशुकी भाँति गला घोटकर मार डालें
asvasti tebhyaḥ kurvanti devā indrapurogamāḥ | tyāgena yaḥ sahāyānāṃ svān prāṇāṃs trātum icchati |
భీష్ముడు పలికెను—ఇంద్రుని ముందుండగా దేవతలు, సహాయకులను త్యజించి తన ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలని కోరువారికి శుభాన్ని ప్రసాదించరు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A warrior must not preserve himself by deserting comrades; abandoning allies is adharma and invites divine disfavor and social condemnation. The verse elevates solidarity and shared risk as essential to kṣatriya conduct.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous conduct. Here he censures the coward who tries to save his life by forsaking companions, stating that the gods led by Indra withhold auspiciousness from such a person and that fellow warriors should treat him as dishonorable.