Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)

पुरुषाणां समानानां दृश्यते महदन्तरम्‌ | संग्रामेडनीकवेलायामुत्क्रुष्टेडशभिपतन्त्युत,सभी पुरुष देखनेमें समान होते हैं; परंतु युद्धस्थलमें जब सैनिकोंके परस्पर भिड़नेका समय आता है और चारों ओरसे वीरोंकी पुकार होने लगती है, उस समय उनमें महान्‌ अन्तर दृष्टिगोचर होता है। एक श्रेणीके वीर तो निर्भय होकर शत्रुओंपर टूट पड़ते हैं और दूसरी श्रेणीके लोग प्राण बचानेकी चिन्तामें पड़ जाते हैं

bhīṣma uvāca | puruṣāṇāṁ samānānāṁ dṛśyate mahad antaram | saṅgrāme ’nīkavelāyām utkr̥ṣṭe daśabhiḥ patanty uta |

భీష్ముడు పలికెను—మనుష్యులు చూడటానికి సమానంగా కనిపించినా, మహా తేడా యుద్ధరంగంలో వెల్లడవుతుంది; సేనలు ఢీకొనే వేళ, చుట్టూ శూరుల నినాదాలు ఎగసినప్పుడు. అప్పుడు కొందరు నిర్భయంగా శత్రువుపై దూకుతారు; మరికొందరు ప్రాణరక్షణ చింతలో పడతారు।

पुरुषाणाम्of men
पुरुषाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Genitive, Plural
समानानाम्of similar (ones)
समानानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसमान
FormMasculine, Genitive, Plural
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Indicative, Atmanepada (passive-like usage), Third, Singular
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
अन्तरम्difference
अन्तरम्:
Karta
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Nominative, Singular
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
अनीक-वेलायाम्at the time of (armies’) encounter/engagement
अनीक-वेलायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअनीक + वेला
FormFeminine, Locative, Singular
उत्कृष्टेwhen (the cry/shout) is raised; at the heightened moment
उत्कृष्टे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउत्कृष्ट
FormNeuter, Locative, Singular
दशभिःby tens; with ten (kinds/ways)
दशभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootदश
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
पतन्तिthey fall/they rush (upon)
पतन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Plural
उत्up; forth (as a preverb/particle)
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत्

भीष्म उवाच

B
Bhishma
M
men (puruṣāḥ)
B
battlefield (saṅgrāma)
A
armies/battle-arrays (anīka)