Shloka 33
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
जो प्रधान मन्त्रियोंका त्याग करके निम्नश्रेणीके मनुष्योंको अपना प्रिय बनाता है, वह संकटके घोर समुद्रमें पड़कर पीड़ित हो कहीं आश्रय नहीं पाता है ।। य: कल्याणगुणान् ज्ञातीन् प्रद्वेषान्नो बुभूषति । अदृढात्मा दृढक्रोध: स मृत्योर्वसते5न्तिके,जो द्वेषवश कल्याणकारी गुणोंवाले अपने सजातीय बन्धुओं एवं कुट॒म्बीजनोंका सम्मान नहीं करता, जिसका चित्त चंचल है तथा जो क्रोधको दृढ़ता-पूर्वक पकड़े रहनेवाला है, वह सदा मृत्युके समीप निवास करता है
yo pradhāna-mantriṇāṃ tyāgaṃ kṛtvā nīmaśreṇī-manuṣyān ātmanaḥ priyān karoti, sa saṅkaṭasya ghore samudre patitvā pīḍitaḥ kvacid āśrayaṃ na vindati. yaḥ kalyāṇa-guṇān jñātīn pradveṣān na bubhūṣati, adṛḍhātmā dṛḍha-krodhaḥ sa mṛtyor vasaty antike.
వామదేవుని బోధ—ప్రధాన మంత్రులను విడిచి హీనులు, అర్హతలేని వారిని అంతరంగికులుగా చేసుకొనే రాజు విపత్తుల భయంకర సముద్రంలో పడి బాధపడుతూ ఎక్కడా ఆశ్రయం పొందడు. అలాగే ద్వేషవశాత్ కల్యాణగుణసంపన్నులైన తన స్వజన బంధువులను గౌరవించని వాడు, స్థిరత్వం లేని మనస్సు గలవాడు, కోపాన్ని గట్టిగా పట్టుకొనువాడు—అతడు నిత్యం మరణానికి సమీపంలోనే నివసించుచున్నాడు।
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A leader must rely on worthy counsel and uphold respect for virtuous kin; abandoning competent ministers for unfit favorites and nurturing hatred and anger destroys one’s supports and brings ruin—symbolized as living close to death.
In Śānti Parva’s rājadharma instruction, Vāmadeva delivers a warning about statecraft and personal conduct: poor choice of associates and hostility toward one’s own virtuous relatives lead to isolation in crisis and continual peril.