Shloka 34
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
Devanagari script
दिव: पतत्सु देवेषु स्थाने भ्यश्न महर्षिषु । को हि नाम भवेनार्थी भवेत् कारणतत्त्ववित्,जब देवता भी स्वर्गसे नीचे गिरते हैं और महर्षि भी अपने-अपने स्थानसे भ्रष्ट हो जाते हैं, तब कारण-तत्त्वको जाननेवाला कौन मनुष्य इस जन्म-मरणरूप संसारसे कोई प्रयोजन रखेगा
Translation
దేవతలే స్వర్గం నుండి పతనమవుతుంటే, మహర్షులే తమ తమ స్థానాల నుండి చ్యుతులవుతుంటే, కారణతత్త్వాన్ని తెలిసిన ఏ మనిషి ఈ జననమరణమయ సంసారంతో ఏ ప్రయోజనం పెట్టుకుంటాడు?
Word by Word
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apadana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Ablative, Singular
पतत्सुwhen (they are) falling
पतत्सु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपतत् (√पत्)
FormMasculine, Locative, Plural
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Locative, Plural
स्थानेभ्यःfrom (their) positions
स्थानेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Ablative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
महर्षिषुamong the great seers
महर्षिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Locative, Plural
कोwho?
को:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नामat all (emphatic particle)
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
भवेनwith/for worldly existence (saṃsāra)
भवेन:
Karana
TypeNoun
Rootभव
FormMasculine, Instrumental, Singular
अर्थीdesirous (of), seeking
अर्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be
भवेत्:
TypeVerb
Root√भू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कारणतत्त्ववित्knower of the principle of causation
कारणतत्त्ववित्:
Karta
TypeNoun
Rootकारण-तत्त्व-वित्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes