Shloka 19
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
गमने निरपेक्षश्न पश्चादनवलोकयन् | ऋजु: प्रणिहितो गच्छंस्त्रसं स्थावरवर्जक:,कहीं भी मेरे जानेका कोई विशेष उद्देश्य नहीं होगा। न आगे जानेकी उत्सुकता होगी, न पीछे फिरकर देखूँगा। सरल भावसे रहूँगा। मेरी दृष्टि अन्तर्मुखी होगी। स्थावर-जंगम जीवोंको बचाता हुआ आगे चलता रहूँगा
gamane nirapekṣaḥ san paścād anavalokayan | ṛjuḥ praṇihito gacchaṁs trasaṁ sthāvara-varjakaḥ ||
నా ప్రయాణంలో ఏ ఆశయమూ, ప్రత్యేక లక్ష్యమూ ఉండదు. నేను వెనుకకు తిరిగి చూడను. సరళంగా, సంయమంతో, దృష్టిని అంతర్ముఖంగా నిలిపి నడుస్తాను; నడుస్తూ చరాచర ప్రాణులను హానిచేయకుండా జాగ్రత్తగా ముందుకు సాగుతాను.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined detachment and non-violence: one should move through life without craving outcomes, without clinging to past or future, keeping the mind inwardly steady, and taking care not to harm any form of life—whether moving or stationary.
Yudhiṣṭhira articulates a resolve about how he will proceed: he will depart without personal agenda, not look back, maintain upright simplicity and inner focus, and walk with careful restraint so that his movement does not injure living beings.