Shloka 38
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
अजस्मुपयोक्तव्यं फलं गोमिषु भारत । प्रभावयन्ति राष्ट्र च व्यवहारं कृषिं तथा,भारत! व्यापारियोंको उनके परिश्रमका फल सदा देते रहना चाहिये; क्योंकि वे ही राष्ट्रके वाणिज्य, व्यवसाय तथा खेतीकी उन्नति करते हैं
ajas mupayoktavyaṁ phalaṁ gomiṣu bhārata | prabhāvayanti rāṣṭraṁ ca vyavahāraṁ kṛṣiṁ tathā |
ఓ భారతా! ముఖ్యంగా వ్యాపార–వాణిజ్యంలో నిమగ్నమైన వారికి వారి శ్రమఫలాన్ని నిరంతరం యథోచితంగా ఇవ్వాలి; ఎందుకంటే వారే రాజ్యంలోని వాణిజ్యాన్ని, లావాదేవీలను, వృత్తి–జీవనవ్యవస్థను, అలాగే వ్యవసాయాన్ని కూడా అభివృద్ధి చేస్తారు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler (and society) must ensure fair and timely recompense for labor, especially for those who sustain commerce and production, because their well-being directly supports the prosperity and stability of the state.
In the Shanti Parva’s instruction on rāja-dharma, Bhishma advises the Bharata king on practical governance: rewarding and supporting traders and productive classes so that commerce, occupations, and agriculture flourish in the kingdom.