Shloka 30
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
प्रतिदास्ये च भवतां सर्व चाहं भयक्षये | नारय: प्रतिदास्यन्ति यद्धरेयुर्बलादित:,“जब यह भय दूर हो जायगा, उस समय सारा धन मैं आपलोगोंको लौटा दूँगा। शत्रु आकर यहाँसे बलपूर्वक जो धन लूट ले जायँगे, उसे वे कभी वापस नहीं करेंगे
pratidāsye ca bhavatāṃ sarvaṃ cāhaṃ bhayakṣaye | nārayaḥ pratidāsyanti yad dhareyur balāditaḥ ||
“ఈ భయం తొలగిన తరువాత నేను మీ అందరికీ తీసుకున్న ధనమంతా తిరిగి ఇస్తాను. కానీ శత్రువులు బలవంతంగా ఇక్కడి నుంచి దోచుకుపోయిన ధనాన్ని వారు ఎప్పటికీ తిరిగి ఇవ్వరు; కాబట్టి రక్షణార్థం నమ్మకంగా సమర్పించిన ధనమే శ్రేయస్కరం।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A moral distinction is drawn between wealth held temporarily under threat and wealth lost to violent seizure: what is taken in trust should be restored when safety returns, but what is plundered by force is rarely recoverable—so one must act prudently to prevent loss while upholding restitution where one is responsible.
Bhishma addresses others about a time of danger: he promises to return all the wealth to them once the peril passes, while warning that if enemies raid and carry it off by force, those raiders will not return it—highlighting the urgency of safeguarding resources during instability.