Shloka 26
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
Devanagari script
प्रागेव तु धनादानमनुभाष्य तत: पुन: । संनिपत्य स्वविषये भयं राष्ट्रे प्रदर्शयेत्,राजा पहले ही धन लेनेकी आवश्यकता बताकर फिर अपने राज्यमें सर्वत्र दौरा करे और राष्ट्रपर आनेवाले भयकी ओर सबका ध्यान आकर्षित करे
Transliteration
prāgeva tu dhanādānam anubhāṣya tataḥ punaḥ | sannipatya svaviṣaye bhayaṁ rāṣṭre pradarśayet ||
Translation
రాజు ముందుగానే ధనసేకరణ అవసరాన్ని వివరించి, తరువాత తన రాజ్యంలో అంతటా పర్యటించాలి; ప్రజలను సమీకరించి రాజ్యంపై ముంచుకొస్తున్న భయాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
Word by Word
प्राक्beforehand
प्राक्:
TypeIndeclinable
Rootप्राक्
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तुbut/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धन-आदानम्taking/collection of money (tax/levy)
धन-आदानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआदान
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुभाष्यhaving explained/mentioned
अनुभाष्य:
TypeVerb
Rootअनु-भाष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
पुनःagain/further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
संनिपत्यhaving assembled/come together
संनिपत्य:
TypeVerb
Rootसम्-नि-पत्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
स्व-विषयेin his own territory/domain
स्व-विषये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Locative, Singular
भयम्fear/danger
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Accusative, Singular
राष्ट्रेin the kingdom/realm
राष्ट्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Locative, Singular
प्रदर्शयेत्should show/should point out
प्रदर्शयेत्:
TypeVerb
Rootप्र-√दृश्
FormVidhi-ling (optative), Present-system, 3rd, Singular, Parasmaipada
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaT
the king (rājā)R
rāṣṭra (the realm/state)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes