Shloka 68
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
महाराज! आपने सुख और दु:ख दोनों देखे हैं। यह राज्य आपको दैवेच्छासे प्राप्त हुआ है तो भी आप इसे केवल मन्त्रियोंपर छोड़कर क्यों भूल कर रहे हैं? ।। ततो राजकुले नान्दी संजज्ञे भूयसा पुनः । पुरोहितकुले चैव सम्प्राप्ते ब्राह्मणर्षभे,तदनन्तर पुरोहितके कुलमें उत्पन्न विप्रवर कालकवृक्षीय मुनिके पुनः आ जानेसे राजपरिवारमें मंगलपाठ एवं आनन्दोत्सव होने लगा
mahārāja! āpane sukha aura duḥkha donoṃ dekhe haiṃ. yaha rājya āpako daivecchā-se prāpta huā hai, to bhī āpa ise kevala mantriyoṃ-par choṛakara kyoṃ bhūla kara rahe haiṃ? || tato rājaku le nāndī saṃjajñe bhūyasā punaḥ | purohitakule caiva samprāpte brāhmaṇarṣabhe | tad-anantara purohitake kule meṃ utpanna vipravara kālakavṛkṣīya munike punaḥ ā jāne-se rājaparivāra meṃ maṅgalapāṭha evaṃ ānandotsava hone lagā ||
భీష్ముడు పలికెను— మహారాజా, నీవు సుఖదుఃఖములు రెండింటినీ అనుభవించితివి. ఈ రాజ్యం దైవయోగముచేత లభించినదైనా, దానిని కేవలం మంత్రులకే వదిలి నీవెందుకు కర్తవ్యాన్ని మరచి నిర్లక్ష్యంగా ఉన్నావు? అనంతరం రాజవంశంలో మళ్లీ మహా ఆనందం వెల్లివిరిసింది; పురోహిత వంశంలో జన్మించిన బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు వచ్చినప్పుడు మంగళపాఠాలు, హర్షోత్సవాలు రాజకుటుంబంలో విస్తరించాయి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when power or prosperity comes by destiny, a ruler must not abandon personal responsibility. Delegation to ministers is necessary, but the king must remain vigilant and ethically accountable for governance (rājadharma).
Bhishma admonishes the king for neglecting the kingdom by leaving matters solely to ministers. The passage then notes a renewed auspicious atmosphere in the royal household, linked with the arrival/return of an eminent Brahmin from the royal priestly lineage, prompting benedictory recitations and celebrations.