Shloka 10
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
स बुद्ध्वा तस्य राष्ट्रस्य व्यवसायं हि सर्वश: । राजयुक्तापहारांश्व सर्वान् बुद्ध्वा ततस्ततः,उस राष्ट्रके सारे व्यवसायोंको जानकर तथा राजकीय कर्मचारियोंद्वारा राजाकी सम्पत्तिके अपहरण होनेकी सारी घटनाओंका जहाँ-तहाँसे पता लगाकर वे उत्तम व्रतका पालन करनेवाले महर्षि अपनेको सर्वज्ञ घोषित करते हुए उस कौएको साथ ले राजासे मिलनेके लिये आये
sa buddhvā tasya rāṣṭrasya vyavasāyaṁ hi sarvaśaḥ | rājayuktāpahārāṁś ca sarvān buddhvā tataḥ tataḥ ||
ఆ రాజ్యముని సమస్త వ్యవహారములను, వృత్తి-వ్యవస్థలను పూర్తిగా గ్రహించి, రాజకార్యాధికారులు రాజధనమును అపహరించిన ప్రతి ఘటనను చోటుచోటా తెలుసుకొని, ఉత్తమ వ్రతధారి ఆ మహర్షి తనను ‘సర్వజ్ఞుడు’నని ప్రకటించుచూ, ఆ కాకిని వెంటబెట్టుకొని రాజును దర్శించుటకు వచ్చెను.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s dharma is not only personal virtue but also active supervision of the state: understanding the realm’s workings and detecting misappropriation by officials. Ethical governance requires accountability for those who wield delegated royal power.
A vow-observing sage investigates the kingdom’s activities and uncovers instances where royal officers have stolen or diverted the king’s property. Claiming comprehensive knowledge, he approaches the king—bringing a crow—setting up a confrontation or counsel about administrative wrongdoing.