Shloka 23
अग्राह्य-ज्ञातिसंबन्धमण्डल-विवेचनम् / Managing Unreadable Kinship Networks: Vāsudeva–Nārada on Cohesion
जब सजातीय बन्धु आपके प्रति कड़वी तथा ओछी बातें कहना चाहें, उस समय आप मधुर वचन बोलकर उनके हृदय, वाणी तथा मनको शान्त कर दें ।। नामहापुरुष: वक्षिन्नानात्मा नासहायवान् । महतीं धुरमाधत्ते तामुद्यम्योरसा वह,जो महापुरुष नहीं है, जिसने अपने मनको वशमें नहीं किया है तथा जो सहायकोंसे सम्पन्न नहीं है, वह कोई भारी भार नहीं उठा सकता। अतः आप ही इस गुरुतर भारको हृदयसे उठाकर वहन करें
yadā sajātīyā bandhavaḥ tava prati kaṭvīr nīcāś ca vācaḥ vaktum iccheyuḥ, tadā tvaṃ madhurair vacobhir hṛdayaṃ vāk ca manaś ca teṣāṃ śāntayeḥ. na mahāpuruṣaḥ vaśīkṛtātmā na sahāyavān mahātīṃ dhuram ādhattuṃ śaknoti; tasmāt tvam eva etāṃ gurutarāṃ dhuram hṛdayena utthāpya urasā vahā.
నారదుడు పలికెను—నీ స్వజాతి బంధువులు నీపై కఠినమైన, నీచమైన మాటలు చెప్పబోయినప్పుడు, నీవు మధుర వచనాలతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పి వారి హృదయాన్ని, వాణిని, మనస్సును శాంతింపజేయుము. మహాపురుషుడు కానివాడు, తన మనస్సును జయించని వాడు, సహాయకులు లేనివాడు—అతడు భారమైన భారాన్ని ఎత్తలేడు. కనుక నీవే ఈ గురుభారాన్ని హృదయం నుండి ఎత్తుకొని దృఢంగా వక్షస్థలంపై మోసుకొనుము.
नारद उवाच
Educational Q&A
Respond to harshness with gentle speech that pacifies others, and cultivate self-mastery and inner strength to carry heavy responsibilities; greatness is shown by restraint, steadiness, and the capacity to bear burdens.
Nārada instructs the listener on practical dharma: when relatives speak bitterly, one should calm the situation through sweet words, and personally shoulder the difficult burden that lesser, uncontrolled, unsupported people cannot bear.