Shloka 1
Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
2: छा आर: अशीतितमोब<्ध्याय: राजाके लिये मित्र और अमित्रकी पहचान तथा उन सबके साथ नीतिपूर्ण बर्तावका और मन्त्रीके लक्षणोंका वर्णन युधिछिर उवाच यदप्यल्पतरं कर्म तदप्येकेन दुष्करम् । पुरुषेणासहायेन किमु राज्ञा पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | yad apy alpataram karma tad apy ekena duṣkaram | puruṣeṇāsahāyena kimu rājñā pitāmaha ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—పితామహా! అతి చిన్న పని కూడా సహాయం లేక ఒంటరిగా మనిషి చేయడం కష్టం. అట్లుంటే, ఇతరుల సహాయం లేకుండా రాజు ఇంత మహత్తర రాజ్యాన్ని ఎలా పాలించగలడు?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Effective rule depends on capable assistance: even minor duties are difficult alone, so a king must rely on well-chosen helpers—especially ministers and trusted officers—guided by dharma and prudent policy.
In the Śānti Parva’s instruction on royal duty, Yudhiṣṭhira questions Bhīṣma about practical kingship: since solitary effort fails even in small matters, how can a ruler administer a great realm without allies and advisers? This sets up discussion on identifying friends and foes and the qualities of ministers.