Shloka 16
Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord
Aila–Kaśyapa Saṃvāda
स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणं वापि पाप: सभायां यत्र लभते5नुवादम् । राज्ञ: सकाशे न बिभेति चापि ततो भयं विद्यते क्षत्रियस्थ,जब पापात्मा मनुष्य किसी स्त्री अथवा ब्राह्मणकी हत्या करके लोगोंकी सभामें साधुवाद या प्रशंसा पाता है तथा राजाके निकट भी पापसे भय नहीं मानता, उस समय क्षत्रिय राजाके लिये बड़ा भारी भय उपस्थित होता है
kaśyapa uvāca |
striyaṁ hatvā brāhmaṇaṁ vāpi pāpaḥ sabhāyāṁ yatra labhate ’nuvādam |
rājñaḥ sakāśe na bibheti cāpi tato bhayaṁ vidyate kṣatriyastha ||
కశ్యపుడు పలికెను—ఒక పాపాత్ముడు స్త్రీని గాని బ్రాహ్మణుని గాని హతమార్చి కూడా సభలో సాధువాదం, ప్రశంస పొందుతూ, రాజసన్నిధిలోనూ తన దుష్కృత్యానికి భయమూ లజ్జయూ లేకుండా ఉంటే—అప్పుడు క్షత్రియ రాజుకు ఘోరమైన ప్రమాదం కలుగుతుంది; ఎందుకంటే సమాజం అఘాయిత్యాన్ని మెచ్చుకొని, రాజదండం దానిని నియంత్రించలేకపోతే, ధర్మపాలన యొక్క పునాదులే కదిలిపోతాయి।
कश्यप उवाच
Educational Q&A
A king’s greatest danger arises when grave sins (like killing a woman or a Brahmin) are socially applauded and go unpunished. Public endorsement of adharma and the ruler’s failure to inspire fear of wrongdoing undermine righteous order and threaten the stability of the realm.
Kashyapa is instructing on rājadharma: he describes a scenario where an evildoer commits heinous murder yet receives praise in an assembly and feels no fear even before the king. Kashyapa warns that such a breakdown of moral and legal restraint becomes a serious peril for the Kshatriya king and his rule.