Shloka 9
अध्याय ७२ — राजधर्मः: प्रजारक्षण, कर-नीति, दण्ड-नीति, अमात्य-नियोजन
Chapter 72 — Royal Duty: protection of subjects, taxation, punishment, and appointments
Devanagari script
मूर्खो ह्ाधिकृतो<र्थेषु कार्याणामविशारद: । प्रजा: क्लिश्रात्ययोगेन कामक्रोधसमन्वित:,जो कार्यसाधनमें कुशल नहीं है और काम तथा क्रोधके वशमें पड़ा हुआ है, ऐसे मूर्ख मनुष्यको यदि अर्थसंग्रहका अधिकारी बना दिया जाय तो वह अनुचित उपायसे प्रजाओंको क्लेश पहुँचाता है
Translation
కార్యాలలో నైపుణ్యం లేని, కామ-క్రోధాలకు లోనైన మూర్ఖుడిని అర్థవిషయాలకు అధికారి చేస్తే, అతడు అనుచిత మార్గాలతో ప్రజలను బాధింపజేస్తాడు।
Word by Word
मूर्खःa fool
मूर्खः:
Karta
TypeNoun
Rootमूर्ख
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अधिकृतःappointed/authorized
अधिकृतः:
TypeAdjective
Rootअधि√कृ (अधिकृत)
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थेषुin matters of wealth/affairs
अर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Plural
कार्याणाम्of tasks/undertakings
कार्याणाम्:
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Genitive, Plural
अविशारदःunskilled/inexpert
अविशारदः:
TypeAdjective
Rootअविशारद
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजाःthe subjects/people
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
क्लिश्यतिafflicts/harasses
क्लिश्यति:
TypeVerb
Root√क्लिश्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अयोगेनby improper means/through mismanagement
अयोगेन:
Karana
TypeNoun
Rootअयोग
FormMasculine, Instrumental, Singular
कामक्रोधसमन्वितःendowed with desire and anger
कामक्रोधसमन्वितः:
TypeAdjective
Rootकाम-क्रोध-समन्वित
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes