Shloka 67
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
षाड्गुण्यमिति यत् प्रोक्तं तन्निबोध युधिष्ठिर । संधानासनमित्येव यात्रासंधानमेव च,युधिष्ठिर! इनमेंसे जो छः गुण कहे गये हैं, उनका परिचय सुनो, शत्रुसे संधि करके शान्तिसे बैठ जाना, शत्रुपर चढ़ाई करना, वैर करके बैठे रहना, शत्रुको डरानेके लिये आक्रमणका प्रदर्शनमात्र करके बैठ जाना, शत्रुओंमें भेद डलवा देना तथा किसी दुर्ग या दुर्जय राजाका आश्रय लेना
ṣāḍguṇyam iti yat proktaṃ tan nibodha yudhiṣṭhira | sandhānāsanam ity eva yātrā-sandhānam eva ca |
భీష్ముడు పలికెను—యుధిష్ఠిరా, ‘షాడ్గుణ్యము’ అని చెప్పబడినదాన్ని గ్రహించు. శత్రువుతో సంధి చేసి శాంతిగా స్థిరపడుట, శత్రువుపై యాత్ర (అభియానం) చేయుట, అలాగే సంధి-యాత్రల వ్యూహసంయోగము—ఇవి రాజనీతి ఉపాయములు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma introduces the ṣāḍguṇya (sixfold policy) of kingship—standard strategic options for dealing with rivals—framing political action as a disciplined, knowable set of choices rather than impulsive aggression.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma continues advising King Yudhishthira after the war, turning to practical governance: how a ruler should choose among peace, war, and mixed strategies when facing enemies.