Shloka 55

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

Devanagari script

परिखाश्लैव कौरव्य प्रतोलीर्निष्कुटानि च । न जात्वन्य: प्रपश्येत गुह्ममेतद्‌ युधिष्ठिर,कुरुनन्दन युधिष्ठिर! अन्नके भण्डार, शस्त्रागार, योद्धाओंके निवासस्थान, अश्वशालाएँ, गजशालाएँ, सैनिक शिविर, खाई, गलियाँ तथा राजमहलके उद्यान--इन सब स्थानोंको गुप्तरीतिसे बनवाना चाहिये, जिससे कभी दूसरा कोई देख न सके

Transliteration

parikhāś caiva kauravya pratolīr niṣkuṭāni ca | na jātvan anyaḥ prapaśyet guhyam etad yudhiṣṭhira ||

Translation

కౌరవ యుధిష్ఠిరా! పరీఖలు, ప్రతోలీలు (ద్వార-ప్రాసాదాలు) మరియు నిష్కుటాలు (అంతఃప్రాకారాలు)—ఇవన్నీ బాహ్యులు ఎప్పటికీ చూడలేని విధంగా నిర్మింపజేయవలెను; ఇది గోప్యమైన విషయం।

Word by Word

परिखाःmoats/ditches

श्लैवindeed/also (emphatic particle; reading uncertain)

कौरव्यO Kaurava (descendant of Kuru)

प्रतोलीःgateways/arches (city-gates)

निष्कुटानिinner courts/enclosures

चand

नnot

जातुever/at any time

अन्यःanother person/anyone else

प्रपश्येतshould see/notice

गुह्यम्secret/hidden

एतत्this

युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira

कुरुनन्दनO delight of the Kurus

युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Yudhiṣṭhira

Kuru lineage (Kauravya)

parikhā (moat)

pratolī (gate-tower)

niṣkuṭa (inner enclosure/compound)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes